[III-e]

 

HomeIntroducciónTexto LatinoTexto EspañolFicha

carlos.cabanillas@edu.juntaextremadura.net

[I][II][III][IV][V][VI][VII][VIII][IX][X][XI][XII][XIII][XIV]
[III-a][III-b][III-c][III-d][III-e][III-f][III-g]

Texto latino

     Parco tibi. Falta un acusativo etimológico, cualquiera que sea, ya que parcere alicui rei es lo mismo que esse parcum in illa re; Virgilio, en libro 10: Argenti atque aun memoras, quae multa talenta natis parce tuis; y esto tiene significado pasivo; Cicerón, en el libro 2 de las cartas a Ático: Nec parcitur labori; Livio: Precantes ut a caedibus et ab incendiis parceretur; Plinio, en libro 16: Nec corpori ipsi parcitum; y en el libro 17: Parcitur uestigiis; el verbo admite otros acusativos, como peccatum, errorem, culpam; Gelio, en libro 16, cap. 19: Vitam modo sibi ut parcerent; Terencio: Nihil parcunt seni; el mismo: Hanc ego uitam parsi perdere?, donde perdere es acusativo. En Parcere a sanguine et caedibus se sobreentiende manum, ya que parcere significa abstinere, como en parcere pecuniis.

     Pareo. Estacio: Non adeo parebimus omnia matri; Gelio, en libro 2: Quaedam non esse parendum. Si alguien pretende defender que aquí falta una preposición, yo no me opondré, con tal de que se entienda que se suple un acusativo etimológico, como lo indican los siguientes usos pasivos; Livio, en libro 9: Dicto paretur; Cicerón: Cui paretur.

     Parturio. Horacio, en Odas 1: Nec parturit imbres perpetuos.

     Pascitur herbas y herbis son frases que utilizamos. Virgilio, en Geórgicas 4: Pascuntur et arbuta passim; y en el libro 3: Pascuntur uero syluas et summa Lycaei.

     Paueo. Se sobreentiende pauorem; Tácito: Plures bellum pauescere; Lucano, en libro 7: Pauere pugnam; Silio: Pauescere prodigia; Tácito, en libro 1: Nec imperitum adulescentulum nec seditiosum exercitum pauescerent. Mira pallere, aestuo y metuo.

     Peccare peccatum es un giro frecuente en griego: ἄμαρτειν ἀμαρτίαν. Así en los Salmos leemos esta elegante frase: Peccatum peccauit Hierusalem; Cicerón, en el libro 1 de Sobre la naturaleza de los dioses: Empedocles autem multa alia peccans in deorum opinione turpissime labitur; en el mismo libro: Atque etiam Xenophon paucioribus uerbis eadem fere peccat; el mismo, en el libro 1 de Sobre los Deberes: Quo in genere in republica multa peccantur; el mismo, en Las Paradojas: Multa peccant; Terencio, en Adelfos: Te plura in hac re peccare ostendam; Salustio, en Jugurta: Quae deliquisset multa fore sperabat.

     Penetrare in aedes. Se sobreentiende penetrationem, o se o pedem. Gelio, en el libro 5: Speluncam nactus in eam me penetro et recondo; Plauto, en Trinummo: Quin prius me ad plures penetraui; en la misma comedia: Ne penetrarem me usquam; el mismo, en Anfitrión: in fugam se penetrare; el mismo, en Menecmos: Nec hunc intra portam penetraui pedem; Tácito, en el libro 5: Nihil tamen Tiberium magis penetrauit; Estacio, en Silvas, 4: Lumina penetrata mortis; Apuleyo, en 8 de Metamorfosis: Improuisi conserto gradu se penetrant.

     Pereo es un compuesto de eo, y, como en eo, también en él se suple uiam; sería pereo uiam, es decir, perficio uiam; de ahí que signifique "morir": y, de la misma forma que Virgilio escribió Corydon ardebat Alexin, así Plauto, en Truculento: Tres unam pereunt adolescentes mulierem; Plauto, en Epídico: Heccine ubi scibit senex, puppis pereunda est probe; Homero, en 3 de Ilíada: Σύ δὲ κακόν σιτόν ὄλκαι, es decir: Tu autem malam mortem peribis. Mira obire.

     Pergo in urbem. Se sobreentiende iter o pergere; en Plauto es, en efecto, muy frecuente pergo pergere, como ocurre en Pseudolo: Pergitis pergere. Cicerón, en Académicas: Itaque confestim ad eum ire perreximus; Livio: Triginta nauium classe ire obuiam hosti pergit; Salustio, en Jugurta: Igitur Carthagine duo fratres missi maturauere iter pergere; Cicerón, en Aratea: Post hunc ore fero Capricornus uadere pergit; el mismo, en carta a Atico: Pergo praeterita; Livio, en el libro 22: Pergit deinde ire sequentibus paucis; Virgilio, en el libro 6: Obseruans quae signa ferant, quo tendere pergant; Cicerón, en 1 de Divinación: Si ire perrexisset; Valerio Flaco, en el libro 4: Contra omnes ualidis tenui discrimine remis pergere iter; en griego, βῆ δε ἰέναι, es decir: Pergit ire.

     Pertaedet. Mira poenitet.

     Piget. Mira poenitet.

     Plango. Ovidio, en 13 de Metamorfosis: Consuetaque pectora plangit; el mismo: Plangitur et trepidans adstringit uincula motu.

     Placeo. Plauto, en Trinunmo: Si illa tibi placebit, placenda dos quoque est, quam dat tibi; el mismo: Forma placita est; Ovidio, en 2 de Fastos: Est uirtus placitis abstinuisse bonis; Horacio, en 4 de Odas: Quod spiro et placeo, si placeo, tuum est.

     Plaudo. Además del acusativo etimológico y en lugar de él acepta otros acusativos; Virgilio, 6: Pars pedibus plaudunt, choreas et carmina dicunt; Estacio, en 1 de las Silvas : Aquas plaudere natatu; el mismo, en el libro 5: Nec fratrem cestu uirides plausere Theramnae; Cicerón, a Atico: Propter uicinum malum nec uictoria quidem plauditur; algunos han enmendado este texto y leen uictoriae; tanto de una forma como de otra es pasivo; Cicerón, en Sobre el orador: Nemo pedem supplosit in illo iudicio; Marcial, en libro 12: Puluereumque fugax hippodromon ungula plaudit.

     Pluere. Cesar Escalígero, en cap. 9: "Se equivocan quienes piensan que pluit y verbos similares son neutros, ya que son realmente activos; decimos en las historias pluit sanguinem y lapides; y terra compluta est". Estas son las palabras de Escalígero. Apuleyo, en el libro 1 de Floridas: Totum istum spatium, qua pluitur et ningitur; adagio: Asinus compluitur; y otro: Compluitur neque sole aduritur; Plauto: Quam mihi amor et cupido in pectus perpluit meum. Hay que incluir en este grupo todos los verbos llamados de naturaleza. Propercio, libro 2: Sollicito lacrymas depluit a Sypulo.

     Poenitet me peccati equivale a poena tenet me peccatti; Plauto en Sticho, escena primera: Et me quidem haec conditio nunc non poenitet; Accio, en cita de A. Gelio, libro 13, cap. 2: Neque id sane me poenitet. Así pues, esos cinco verbos, miseret, taedet, pudet, piget, poenitet, son en realidad activos; así piget me huius rei equivale a pigritia hujus rei piget me, o tenet; y en pasiva leemos: Error pudendus, Magister non poenitendus, y uerba pigenda escribió Ovidio; Terencio, en Adelfos: Facite quod uobis lubet; el mismo en Formión: Quare obsecro ne plus minusue faxit quod nos postea pigeat; Plauto, en Casina: Ita nunc pudeo; el mismo, en Menecmos: Adolescens, quaeso loquere tuum mihi nomen, nisi piges; mira más arriba, en el capítulo 1 de este libro 3, donde se habla de los verbos personales. Livio, libro 1: Sub haud poenitendo magistro; Séneca, en libro 1 del De ira: Ira taedet quae inuasit; Suetonio, en Julio: Pertaesus ignauiam tuam; el mismo: Pertaesus morum peruersitatem; Terencio: Non te haec pudent.

     Potior. Plauto, en Asinaria: Fortiter malum qui potitur; el mismo, después: Potitur bonum; Terencio: Hic potitur gaudia; el mismo: Sine labore patria potitur commoda; Lucrecio, libro 3: Quorum unus Homerus sceptra potitus etc.; Ovidio, en Metamorfosis, 6: Nec tamen est potienda tihi; Cicerón, en 1 de Tusculanas: Sic ad decem millia annorum gentem aliquam urbem nostram potituram putent; Pacuvio, según cita de Nonio: Regnum potior, coniugem macto inferis; Sisena, en el libro 4 de las Historias: Omnia quae diximus loca statim potitus; el mismo: Hostes loca superiora potiti.

     Praesideo. Tácito, en libro 3: Quae ubi cognita P Velleio - is proximum exercitum praesidebat - alanos equites et leuis cohortium mittit in eos; el mismo, en libro 4: Et haud spernenda illic ciuium sociorumque manus littera Oceani praesidebat.

     Procedo in urbem. Se sobreentiende iter o uiam; César, en el libro 1 de Guerra de las Galias: Iam processerant uiam tridui.

[I][II][III][IV][V][VI][VII][VIII][IX][X][XI][XII][XIII][XIV]


Copyright(c) de la versión electrónica 2004 Carlos Cabanillas. Proyecto GRAMMATICVS.